Partnerstwo Publiczno-Prywatne
Proces realizacji jest procesem długofalowym i złożonym. Znajomość przepisów i zasad funkcjonowania jednostek samorządowych bardzo ułatwia i przyspiesza proces weryfikacji i realizacji inwestycji. Dzięki naszym kontaktom wynikającym w ciągłej współpracy posiadamy odpowiednią wiedzę na temat najbardziej ciekawych finansowo projektów, dla których wykonania jest możliwa koncepcja PPP.
W tym materiale chcielibyśmy przekazać Państwu kilka istotnych elementów określających czym jest PPP, w jakim celu jest stosowane i jakie przynosi korzyści.
Sytuacja dzisiaj...
Czasy, kiedy gminy przeznaczały znaczną część dochodów budżetowych na cele inwestycyjne minęły. Główne źródła tych dochodów, a mianowicie środki ze sprzedaży mienia komunalnego w dużej mierze zostały już wyczerpane. Obecnie samorządy lokalne mają problemy z pokryciem z budżetu nawet wydatków bieżących.
Według danych Banku Światowego potrzeby inwestycyjne na rozbudowę infrastruktury państw, które przystąpiły l maja 2004 r. do Unii w ciągu następnych 10-15 lat wyniosą 65 mld Euro. Z nowo przyjętych państw Polska jest krajem o największych potrzebach inwestycyjnych - 23-25 mld.
Ok. 70% potrzeb inwestycyjnych w Polsce dotyczy inwestycji na szczeblu samorządów lokalnych.
Wielkość koniecznych inwestycji przy ograniczeniach głównie finansowych sektora publicznego wymusza poszukiwanie innych źródeł pozyskiwania środków na realizację wielu przedsięwzięć. Jedną z alternatyw wydaje się być partnerstwo publiczno-prywatne.
Istotę partnerstwa publiczno-prywatnego i jego przedmiotem jest wspólna realizacja przedsięwzięcia oparta na
podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem
prywatnym.
Partnerem prywatnym w przedsięwzięciu PPP jest:
- przedsiębiorca lub przedsiębiorca zagraniczny,
- jednostka sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych,
- inna, niż określona w lit. a, osobę prawną, utworzoną w szczególnym
celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających
charakteru przemysłowego ani handlowego, jeżeli podmioty, o których
mowa w tym przepisie oraz w lit. a, pojedynczo lub wspólnie,
bezpośrednio lub pośrednio przez inny podmiot:
- finansują ją w ponad 50% lub
- posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, lub
- sprawują nadzór nad organem zarządzającym, lub
- mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego, - związki podmiotów, o których mowa w lit. a i b;
Gmina jest właścicielem zarówno infrastruktury komunalnej, jak i jej operatora,
Funkcjonuje w Holandii, Belgii, Stanach Zjednoczonych,
W Polsce wykorzystywany przez przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne (95%),
ciepłownicze (80%) oraz gospodarujące odpadami (30%).
Skutki:
- Ograniczenie samodzielności działania operatora.
- Wpływ polityki na jego funkcjonowanie.
- Gmina podejmuje decyzje o polityce cen (z reguły niskie ceny usług).
- Gmina podejmuje decyzje o inwestycjach
Model brytyjski
Właścicielem infrastruktury i jej operatorem jest podmiot prywatny,
Funkcjonuje w branży komunikacji miejskiej, oczyszczania miasta, oraz spółkach ciepłowniczych po prywatyzacji.
Skutki:
- Gmina nie ma zagwarantowanej kontroli nad dana sferą gospodarki komunalnej
- Przedsiębiorstwo - posiadacz i operator sieci - dąży do efektywności ekonomicznej, swobodnie kształtuje politykę cen i inwestycji.
- Występuje wzrost znaczenia branżowego organu regulacyjnego (np. Urząd Regulacji Energetyki) - konieczność określenia mechanizmu długoterminowego wzrostu taryf.
- Gmina nie ponosi kosztów związanych z dostosowaniem jakości usług do wymogów zewnętrznych.
Model francuski
Gmina jest właścicielem infrastruktury komunalnej, operatorem jest podmiot zewnętrzny wybrany w drodze przetargu,
Stosowany w gospodarce wodno-ściekowej, ochronie zdrowia, szkolnictwie.
Skutki:
- Gmina wydzierżawią majątek lub przekazuje go do administrowania.
- Kontrakt zawierany na okres 10-30 lat.
- Zadania operatora: eksploatacja sieci, doradztwo w zakresie polityki w danej sferze usług komunalnych, nadzorowanie inwestycji.
- Zadania gminy: określanie taryf, kształtowanie polityki rozwoju infrastruktury, finansowanie inwestycji
Formy modelu francuskiego: dzierżawa, kontrakty menedżerskie, koncesja.
Model BOT
BOT (Build, Operate, Transfer) jest kombinacją poprzednich modeli,
udział inwestora prywatnego obejmuje budowę i eksploatację inwestycji przez określony czas, a następnie przekazanie jej (wraz z prawami do eksploatacji) władzom publicznym,
inwestycja jest finansowana ze środków prywatnych,
prawnym właścicielem inwestycji jest podmiot publiczny,
model quasi - francuski: inwestor buduje obiekt infrastrukturalny, w zamian otrzymuje do eksploatacji całą infrastrukturę,
BOT jest zbliżony do koncesji - wykorzystuje się go jednak do inwestycji nowych.
Zalety transakcji PPP
- osiągnięcie relatywnie wyższej jakości usług niż w przypadku ich finansowania w tradycyjny sposób,
- transfer technologii do lokalnego sektora publicznego,
- wykorzystanie zdolności operacyjnych sektora prywatnego do redukcji kosztów i poprawiania jakości,
- zdolność sektora prywatnego do stymulacji rozwoju infrastruktury,
- ograniczenie ryzyka wstrzymania lub opóźnienia budowy obiektu z powodu braku odpowiedniej wielkości środków publicznych,
- możliwość rozbudowy i poprawy jakości infrastruktury przy ograniczonej konieczności zadłużania się sektora publicznego,
- możliwość pełnego wykorzystania potencjału sektora publicznego dzięki zmniejszeniu ograniczeń finansowych, które stanowią swoistą barierę w efektywnym wykorzystywaniu tego potencjału.